Draadalg bestrijden & voorkomen in het aquarium

Je kent het wel. Die groene slierten die zich vasthechten aan je planten, je filterbuis, je decoratie. Je trekt ze weg, maar een week later zitten ze er gewoon weer. Frustrerend.

De oorzaak is vrijwel altijd een CO2-tekort. Je planten groeien daardoor minder goed en kunnen minder goed de concurrentie aan met algen. Want je algen zijn helaas véél beter in staat om zich aan te passen aan die omstandigheden. Zo krijgen zij weer meer ruimte en dat wil je natuurlijk niet.

In dit artikel leg ik je stap voor stap uit hoe je draadalg keihard aanpakt.

Wat is draadalg en hoe herken je het?

Draadalg is eigenlijk een verzamelnaam voor meerdere soorten draadvormige algen die in zoetwateraquaria voorkomen. Ze groeien in slierten die zich stevig vasthechten aan plantenblaadjes, hout, stenen en filterslangen. Er zijn drie soorten die je het vaakst tegenkomt:

Groene draadalg is veruit de meest voorkomende. Heldergroene slierten van enkele centimeters tot tientallen centimeters lang. Ze groeien razendsnel bij veel licht en een CO2-tekort.

Bruine draadalg heeft een zachtere structuur en bruinachtige kleur. Je ziet het vaak in een opstartbak of bij te weinig licht. Dit type verdwijnt meestal vanzelf zodra je bak meer volgroeid is en beter in balans is.

Witte draadalg zie je minder vaak, maar het duikt toch regelmatig op. Het is wit tot witgrijs en verschijnt soms bij hoge organische belasting (= veel afvalstoffen in je water) of sterk fluctuerende parameters.

Verwar draadalg trouwens niet met baardalg (korte zwarte pluisjes op bladranden) of blauwalg (een glibberige laag met mufachtige geur). Twijfel je welke alg je precies hebt? Vul dan mijn anti-algen tool in. Op basis van wat jij invult, stuur ik je een diagnose met een concreet actieplan op maat van jouw bak.

Waarom krijg je draadalg? De drie factoren

De meeste artikels online geven één antwoord: CO2-tekort. Dat is correct, maar onvolledig: het is naast een CO2-tekort ook de balans tussen licht, CO2 en meststoffen.

Ik geef al jarenlang email support aan aquaristen met algenproblemen. Op basis van al die mails zie ik een heel duidelijk patroon in de vragen over draadalg:

• 74% noemt CO2 als factor
• 63% noemt licht als medefactor
• 59% noemt voeding of bemesting als medefactor

Zoals je kunt lezen speelt er zelden maar één factor. Bijna altijd zijn het meerdere facturen die elkaar versterken. Je aquarium krijgt meer licht dan je CO2-systeem aankan, je voegt te weinig CO2, je planten groeien trager dan verwacht en die trage groei laat ruimte voor algen …

Hieronder overloop ik met jou de factoren één voor één.

Factor 1: CO2-tekort of instabiel CO2

Planten hebben CO2 nodig voor fotosynthese. Als er te weinig is of als het niveau sterk schommelt doorheen de dag, groeien je planten minder lekker. Algen kunnen zich veel makkelijker aanpassen aan die wisselende omstandigheden en vinden in dat tekort meteen hun kans.

CO2-tekort is trouwens niet altijd zichtbaar. Soms denk je dat je ruim voldoende CO2 toevoegt, doordat je bijv. gebruik maakt van de pH/KH tabel, maar in realiteit heb je eigenlijk een tekort. Een drop checker is daarom het meest betrouwbare hulpmiddel: groen is goed, geel is te veel, blauw is te weinig. PS: hoe je CO2 veilig verhoogt zonder je vissen in gevaar te brengen, lees je hier.

Factor 2: Te veel licht

Hoe meer licht je geeft, hoe harder je planten groeien en hoe meer CO2 en voeding je planten nodig hebben. Als je licht hoger is dan wat je CO2-systeem aankan of dan wat je toevoegt, ontstaat er al snel een CO2-tekort. Draadalg profiteert precies van dat moment.

Een goede vuistregel: beperk je lichtperiode tot 7 tot 8 uur per dag, dat is al ruim voldoende voor fotosynthese. Dim ook liever dan dat je lang laat branden, je kan dit doen door bijv. een dimmer te installeren (als je lampen dat kunnen) of bijv. met drijfplantjes.

Factor 3: Voedingstekort

Planten die te weinig nitraat, fosfaat of kalium krijgen, groeien traag. Trage plantengroei betekent minder competitie voor algen. Voeding is het eenvoudigste deel van de vergelijking, en toch wordt het vaak vergeten of onvoldoende bijgehouden.

Draadalg bestrijden: mijn stappenplan

Goed, je hebt draadalg. Je weet nu ook de factoren die invloed spelen. Hier is hoe ik het aanpak.

Stap 1: Verwijder zoveel mogelijk draadalg handmatig

Pak een tandenborstel of pincet en verwijder de draadalg mechanisch vóór je iets anders doet. Dit verlaagt de hoeveelheid algen direct en geeft je planten meer ruimte. Doe dit eerst en doe vervolgens een waterverversing zodat je met “proper” water begint.

Stap 2: Pas je CO2 aan

Verhoog de dosering langzaam door aan het naaldventiel van je CO2-drukregelaar te draaien. Nooit meer dan één aanpassing per week, want snelle CO2-schommelingen kunnen gevaarlijk zijn voor je vissen. Kijk de dagen erna goed naar het gedrag van je vissen.

Eén tip die veel verschil maakt: zet je CO2 minimaal 1 uur vóór het licht aan. Zo is het CO2-niveau al gestabiliseerd als de fotosynthese begint, en vermijd je de situatie waarbij je planten al hard aan het werk zijn maar het CO2 nog moet bijkomen.

Stap 3: Verminder je lichtsterkte of lichtduur

Minder licht = tragere groei = minder vraag naar CO2 en voeding en dus minder kans op een CO2- of voedingstekort. Dit is de snelste ingreep die je meteen kunt doorvoeren. Zet de timer van je lampen op maximaal 8 uur en dim indien mogelijk 20 tot 30%.

Stap 4: Breng je bemesting op orde

Voeg elke week plantenvoeding toe na de waterwissel. Geen veranderingen in je doseerschema, geen weken overslaan. Planten die goed gevoerd zijn, groeien beter en laten algen minder ruimte. Met mijn All-in-One aquarium plantenvoeding heb je trouwens alle macro- en micro-elementen in één flesje, zonder dat je hoeft te rekenen.

Stap 5: Zet biologische helpers in

Bepaalde vissen en garnalen eten draadalg. Ze lossen het probleem niet structureel op, maar helpen je de hoeveelheid algen beheersen terwijl je de oorzaak aanpakt. Meer hierover in de sectie hieronder.

Draadalg bestrijden zonder CO2-systeem

Geen CO2-systeem? Dan kun je de CO2-concentratie niet direct verhogen, maar je kunt indirect wel iets doen.

De enige manier is de vraag naar CO2 verlagen. Dat doe je door minder licht te geven. Minder licht betekent tragere fotosynthese, minder CO2-vraag en dus minder CO2-tekort. Het betekent tijdelijk een iets minder levendig aquarium, maar de draadalg verdwijnt erdoor. Zet je licht op 6 tot 7 uur per dag, gebruik eventueel drijfplanten als natuurlijke dimmer, en geef het 2 tot 4 weken.

Carbo en vergelijkbare glutaraldehyde-producten worden soms aangeraden als CO2-alternatief. Ik gebruik ze liever niet als oplossing op zich omdat het een gevaarlijk goedje kan zijn bij overdosering en duur op lange termijn. Bovendien werkt glutaraldehyde waarschijnlijk niet als koolstofbron, maar als een licht algicide: het tast de alg direct aan en reinigt tegelijk het biofilm op plantenbladeren, waardoor planten tijdelijk beter toegang krijgen tot het beschikbare CO2 [1], [2]. Dat kan helpen als tijdelijke steun, maar zonder lichtaanpassing keert de draadalg terug.

Speciaal geval: draadalg in een nieuw of opstartend aquarium

Ongeveer 1 op 10 aquaristen die mij contacteren over draadalg, heeft een aquarium dat korter dan 2 maanden oud is. Dat is een andere situatie dan een gevestigde bak.

In een nieuw aquarium zijn je planten nog aan het aanslaan, je bacteriecultuur is nog niet volledig ontwikkeld en de parameters fluctueren meer. Draadalg is dan eigenlijk normaal en vaak tijdelijk.

Wat ik in die situatie aanraad:

• Geduld. Chemisch ingrijpen in een prille bak doet meer kwaad dan goed.
• Voeg snel groeiende planten toe zoals Vallisneria, Hygrophila of Egeria. Die nemen voedingsstoffen weg die de alg anders zelf oppikt.
• Beperk de lichtduur tot 6 tot 7 uur in de eerste maand.
• Wissel regelmatig water: 25 tot 30% per week verwijdert overtollige stoffen en herstelt de balans.
• Verwijder draadalg handmatig zo snel als hij verschijnt.

De meeste opstarters zien een duidelijke verbetering na 4 tot 6 weken als ze de balans consequent aanpakken.

Speciaal geval: draadalg in een garnalenaquarium

Een garnalenaquarium vereist een voorzichtigere aanpak dan een visbak. Garnalen zijn gevoeliger voor stoffen en schommelingen.

• Wees voorzichtig met glutaraldehyde (Carbo) als je veel garnalen hebt. Lage doses gaan er soms mee door, maar het verschilt per soort en ik vind de risico’s niet de moeite waard.
• Waterstofperoxide als spot treatment kan, maar zet dan je filter tijdig stop en gebruik zeker een lage dosering. De exacte werkwijze lees je in mijn artikel over waterstofperoxide in het aquarium.
• CO2 aanpassen kan ook in een garnalenaquarium, maar doe het extra langzaam: één aanpassing per week maximum, gebruik je drop checker als vaste referentie.
• Amano-garnalen zijn de beste draadalgeneters die je kunt inzetten en zijn volledig veilig bij andere garnalensoorten.

Welke vissen en garnalen eten draadalg?

Een schoonmaakploeg lost de oorzaak niet op, maar het helpt enorm bij het beheersen van de draadalg terwijl je de echte problemen aanpakt. Dit zijn mijn favorieten:

Amano-garnaal (Caridina multidentata): de onbetwiste beste draadalgeneter. Onvermoeibaar, dag en nacht actief en effectief op alle types draadalg. En grappig om bezig te zien! Voor een aquarium van 100 liter reken ik op 10 tot 15 stuks.

Siamese algeneter (Crossocheilus oblongus): deze eet zowel draadalg als baardalg. Wordt groter (12 tot 14 cm), dus niet geschikt voor nano-aquaria.

Nerite-slakken: meer geschikt voor korte algen en kiezelwieren, maar helpen toch in de beginperiode. Ook een heel mooi beestje. Let wel op de hardheid van het water.

Een uitgebreid overzicht van alle algeneters met verzorgingsinformatie per soort vind je trouwens in mijn artikel over algeneters in het aquarium.

Hoelang duurt het voor draadalg verdwijnt?

Realistische verwachtingen zijn belangrijk want draadalg verdwijnt niet van de ene dag op de andere helaas. Hieronder vind je een weekoverzicht naar mijn persoonlijke ervaringen:

Week 1 tot 2: de groei van de draadalg vertraagt zichtbaar. Als je de alg handmatig verwijdert en de lichtduur reduceert, is er merkbaar minder nieuwe draadalg dan de week ervoor.

Week 2 tot 4: nu zie je een duidelijke verbetering. Je planten beginnen harder te groeien en de draadalg neemt af. Hardnekkige plekken kun je behandelen met een spot treatment waterstofperoxide.

Maand 1 tot 2: Als je de oorzaak echt aangepakt hebt, neemt de draadalg sterk af. Planten groeien zichtbaar harder en nemen de ruimte over die de alg had.

Geef je na 2 weken op en begin je opnieuw met iets anders, dan start de klok telkens opnieuw. Wees dus geduldig!

Symptoom vs. oorzaak: een eerlijke vergelijking

Hieronder heb ik voor jou nog een handig tabelletje gemaakt die duidelijk toont welke aanpak welk effect heeft en of dit tijdelijk of structureel is. Heb je bijv. lokaal draadalg dan kan je een spot treatment doen, maar weet dan dat dit tijdelijk is. Wil je een meer structurele oplossing doordat de alg telkens terug komt, dan kan je de lichtsterkte verminderen. Dit heeft dan als effect dat de vraag naar CO2 daalt dus structureel minder CO2-tekort.

De structurele aanpak is eigenlijk de enige die draadalg duurzaam doet verdwijnen. De tijdelijke maatregelen gebruik je als extra ondersteuning, nooit als vervanging.

Draadalg voorkomen: hoe zorg je dat het niet terugkomt?

Als de draadalg verdwenen is, is voorkomen de volgende stap. Je wilt namelijk net voorkomen dat hij binnen enkele weken weer terug is. Dit zijn de drie regels die ik zelf hanteer:

1. Wissel wekelijks minstens 25 tot 30% water. Dat verwijdert overtollige afvalstoffen en herstelt de balans.
2. Houd je lichtduur op maximum 8 uur en verhoog de sterkte niet. Gebruik een timer, zodat je niet afhankelijk bent van je geheugen.
3. Doseer consequent plantenvoeding na elke waterwissel. Sla geen weken over en verdubbel niet als compensatie voor een gemiste dosis.

Wil je meer weten over algen in het algemeen? Lees dan mijn artikel over algen bestrijden en voorkomen in het aquarium.

Conclusie

Draadalg in je aquarium verschijnt altijd bij een CO2-tekort maar heel vaak ook als de balans tussen CO2, licht en voeding verstoord is. Bijna altijd spelen die drie factoren samen. Pak je alleen de alg aan maar niet de oorzaak, dan komt hij telkens terug.

Het schema dat werkt: alg handmatig verwijderen, CO2 voorzichtig verhogen of licht reduceren, bemesting consequent bijhouden, geduldig 4 tot 6 weken wachten. Aangevuld met Amano-garnalen als schoonmaakploeg.

Weet je niet zeker welk type alg je hebt, of twijfel je of je diagnose klopt? Vul dan mijn anti-algen tool in. Op basis van wat je invult, stuur ik je een diagnose met een concreet actieplan.

[1] Tom Barr, Barr Report Forum (2012). Algae: liquid versus injected CO2 preference. barrreport.com

[2] Barr Report Forum (2015). Glutaraldehyde is not a carbon source. barrreport.com